Na meer dan twintig jaar werken in de kinderopvang zie ik patronen. Eén daarvan is dat we steeds vroeger beginnen met meten, methodiseren en presteren. Het idee erachter is oprecht: we willen kinderen gelijke kansen geven, ze goed voorbereiden op school, zorgen dat niemand achterblijft.
Maar in de praktijk zie ik dat we onderweg iets kostbaars zijn kwijtgeraakt: de ruimte voor spel, verwondering en fantasie.
In veel kinderopvangorganisaties zie ik een focus op doelen, observaties en registraties. Een neiging om thema’s en activiteiten in allerlei ‘werkjes’ uit te werken. Terwijl ik geloof dat het leren dat écht telt, juist plaatsvindt in het open, spontane en vrije spel van een kind.
Vertrouwen in het kind en de professional
OSLO® is mijn antwoord op die spanning.
Het is een VVE-programma (Voor- en Vroegschoolse Educatie) dat niet vertrekt vanuit cijfers en vinkjes, maar vanuit vertrouwen.
Vertrouwen in het kind, dat van nature nieuwsgierig, onderzoekend en competent is.
En vertrouwen in de pedagogisch professional, die sensitief en responsief kan werken zonder zich vast te hoeven klampen aan een methode.
In OSLO® creëren we een rijke speelomgeving met échte materialen: houten blokken, bakvormen, lappen stof, lepels, vilten bollen, Kapla, boeken. Geen werkjes die moeten, maar spel dat mag ontstaan. Geen druk om te presteren, maar ruimte om verbanden te leggen, taal op te zuigen en samen te ontdekken.
Dat is wat kinderen namelijk van nature doen. Ze leren door te spelen, te proberen, te mislukken en opnieuw te beginnen. Spel ís leren en juist dat willen we weer zichtbaar maken.
Waarom een tegenhanger nodig is
Ik ben OSLO® niet begonnen omdat ik iets nieuws wilde lanceren, maar omdat ik voelde dat er iets anders nodig is.
In veel kinderopvangorganisaties is een prestatiedruk ontstaan die eigenlijk niet bij jonge kinderen past. De druk om te laten zien dat we “ontwikkelingsgericht” werken. Om aan te tonen dat kinderen vooruit gaan in taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele vaardigheden.
Maar wat ik zie, is dat die drang om te meten vaak ten koste gaat van wat we eigenlijk willen bereiken: dat kinderen nieuwsgierig blijven, zich veilig voelen en spelenderwijs groeien.
We denken dat meten zekerheid geeft, maar het zorgt er soms juist voor dat we minder écht kijken. Dat we vergeten dat een kind niet groeit omdat wij vinkjes zetten, maar omdat het de ruimte krijgt om zelf te ontdekken.
OSLO® is in die zin een tegenhanger, ja, een bewuste keuze om tegen de stroom in te zwemmen. Om terug te keren naar de essentie van opvoeden en leren: vertrouwen.
Een lange voorbereiding, met liefde en geduld
Het idee voor OSLO® ontstond tijdens de coronaperiode. In een tijd waarin alles stilviel, kreeg ik ruimte om te observeren, te experimenteren en te spelen met peuters uit mijn omgeving. Ik begon te zien hoe krachtig hun eigen initiatief is als je het niet onderbreekt met opdrachten.
Daaruit groeide het eerste materiaal: een houten speelhuis die eenvoudig omgebouwd kon worden naar verschillende thema’s. Later ontstond een wissellijst met themaplaten, speciaal ontwikkeld om pedagogisch professionals te helpen het spel te volgen in plaats van te sturen.
Wat klein begon, groeide langzaam uit tot een compleet programma. In 2022 startten de eerste pilots op kinderdagverblijven. We werkten met kleine teams, observeerden, schreven en schaafden bij.
Soms leek het eindeloos: versies van materialen, gesprekken over veiligheid, over de balans tussen vrijheid en houvast. Alles moest kloppen. Niet per se perfect in vorm, maar vooral zuiver in intentie.
Elke plaat, elke tekst en elke instructie werd getoetst aan dezelfde vraag: doet dit recht aan het kind, aan de professional, en aan de waarden van OSLO®?
Er zit enorm veel liefde in dit programma. Niet alleen van mij, maar van iedereen die eraan heeft meegewerkt. De vormgever, de fotograaf, de sparringpartner, de mensen op de locaties. Allemaal vakmensen die hetzelfde willen: kinderen ruimte geven en pedagogisch professionals vertrouwen teruggeven.
De werkjes die bleven liggen
Tijdens één van de eerste pilots vroeg een professional of er ook werkjes kwamen. “Dat hoort er toch bij?” zei ze. En ik begreep die reflex; binnen de huidige VVE-structuur horen die er inderdaad bij.
Dus ik besloot ze te maken. Keurig afgestemd op het thema, netjes voorbereid.
Een maand later lagen ze er nog precies zo bij. Onaangeroerd.
De kinderen waren zó verdiept in hun eigen spel dat ze geen enkel werkje nodig hadden. Ze bouwden, fantaseerden en onderzochten. Ze leerden, zonder dat iemand ze iets aanbood.
Dat moment noem ik sindsdien “het werkjes die bleven liggen-moment”. Voor mij is het hét bewijs dat kinderen niet méér leren van meer sturing, maar juist van minder.
Waar we nu staan
We staan nu op een spannend punt. De laatste pilotfase is afgerond en het handboek is eind oktober klaar om in te dienen bij het Nederlands Jeugdinstituut. Daarmee zetten we een officiële stap richting accreditatie als VVE-programma.
Ik vind het eerlijk gezegd best spannend. Want OSLO® wijkt af van wat gebruikelijk is. Het past niet netjes in de kaders van prestatiegericht denken. En toch geloof ik dat het nodig is omdat het teruggaat naar de kern van ontwikkeling.
Ik weet dat accreditatie een noodzakelijke stap is, maar ook in dit proces ligt de kracht van OSLO® niet in het bewijzen via cijfers. De kracht ligt in wat je ziet gebeuren op de groep: rust, plezier, betrokkenheid, betekenis.
Mijn droom
Mijn droom is eenvoudig:
Dat kinderen weer écht mogen spelen.
Dat pedagogisch professionals kunnen vertrouwen op hun eigen vakmanschap.
Ik geloof dat als we de moed hebben om ruimte te geven, er iets wezenlijks verandert. Voor kinderen, voor professionals, voor de hele sector.
Want leren begint niet met een doel of een vinkje.
Het begint met een kind dat mag spelen en een volwassene die durft te kijken.
Wil je onze ontwikkelingen volgen?
Via de nieuwsbrief houden we je op de hoogte van alle ontdekkingen, ontwikkelingen en ervaringen omtrent OSLO® voor VVE. Vul je naam en e-mailadres in, kies je groep(en) en klik op ‘Aanmelden nieuwsbrief’.
